Cerebrale Parese

Cerebrale Parese (CP) is een stoornis in de lichaamshouding en –beweging, als gevolg van een beschadiging van de hersenen. CP wordt alleen vastgesteld wanneer de beschadiging heeft plaatsgevonden vóór, tijdens of na de geboorte, waarbij voor na de geboorte geldt dat het moet hebben plaatsgevonden vóórdat het kind begon met lopen. In alle andere gevallen zal het kind/de volwassene geen CP hebben, maar Niet Aangeboren Hersenletsel (zie het gedeelte over traumatisch hersenletsel). CP is een niet-progressieve aandoening zolang gepaste behandeling zoals fysio-/bewegingstherapie geboden wordt. Bij verwaarlozing kunnen beperkingen ontstaan/toenemen doordat bijvoorbeeld spieren verkorten en gewrichten stijf worden.

De hersenbeschadiging bij CP zorgt ervoor dat de hersenen niet goed in staat zijn de spieren onder controle te houden. Het maken van bewegingen en het beheersen van de spierspanning worden door de hersenbeschadiging bemoeilijkt; impulsen die door de hersenen gevormd worden en bewegingen moeten aansturen zijn bijvoorbeeld te laat, te vroeg, te sterk, te zwak, onbedoeld of ongecontroleerd. Hierdoor is het met betrekking tot de aangedane lichaamsdelen moeilijk voor een kind om zich motorisch te ontwikkelen (denk aan kruipen, zitten, lopen etc.). De ernst van deze problemen kan verschillen van nauwelijks merkbaar tot het bijna geheel beheersen van het lichaam. Daarnaast kunnen de motorische gevolgen van CP in een aantal gevallen gecontroleerd worden door spasme-verminderende medicatie (bijv. Baclofen), inspuiting van Botox in de spastische (been-)spieren of door chirurgie (doorsnijden van bepaalde zenuwbanen onder het ruggenmerg waardoor de spasticiteit in de benen vermindert).

CP heeft echter niet altijd alleen gevolgen voor de motoriek en lichaamsbeheersing. Afhankelijk van de locatie en ernst van de hersenbeschadiging kunnen de motorische problemen gepaard gaan met psychische dysfunctie, epileptische aanvallen, en emotionele problemen of gedragsproblemen.

 

Oorzaken

De hersenbeschadiging die ten grondslag ligt aan CP kan door veel dingen veroorzaakt worden. Prenatale oorzaken (voor de geboorte) tot CP kunnen leiden zijn bijvoorbeeld: een infectie bij de moeder, chronische ziekten, lichamelijk geweld, en toxische invloeden zoals Röntgenstraling. Perinatale oorzaken (tijdens en kort na de geboorte) kunnen zijn: prematuriteit, zuurstoftekort, infecties, hoge koorts, hersenkneuzing/-bloeding en vergiftiging.

CP komt voor bij geboortes in alle lagen van de bevolking, maar een hoger aantal gevallen komt voor bij gezinnen met een slechtere sociaal-economische situatie. Deze gezinnen hebben vaker dan andere te maken met slecht voeding van de moeder, slechtere prenatale en postnatale verzorging, meer omgevingsgevaren voor een baby en een laag geboortegewicht (o.a. door veelvoorkomende tienermoederschappen). 

 

Vormen van CP

De verschillende vormen van CP worden ingedeeld naar het lichaamsdeel dat (of de lichaamsdelen die) door de CP zijn aangedaan. Deze verschillende vormen kunnen afzonderlijk voorkomen, maar ook in combinatie. Er worden drie hoofdvormen onderscheiden op basis van locatie: Quadriplegie (alle vier de ledematen zijn aangedaan), Paraplegie (alleen de benen zijn aangedaan),Hemiplegie (een arm en een been aan dezelfde lichaamshelft zijn aangedaan). Daarnaast wordt ook het type van de bewegingsstoornis onderverdeeld in drie vormen die ook gecombineerd voorkomen: Spasticiteit (stijfheid/te hoge spierspanning en ongecontroleerd bewegen), Chorea-athetose (plotselinge, onbedoelde bewegingen en moeite met het behouden van de lichaamsbalans), Atonie (slapheid, lage spierspanning).

Deze verschillende vormen worden niet alleen bij gevallen van CP toegepast, maar ook bij andere beperkingen met vergelijkbare uitingsvormen (bijvoorbeeld een dwarslaesie). De invloed van de hersenbeschadiging op de coördinatie van de spieren kan (naast de ledematen en de romp) ook invloed hebben op de coördinatie van de gezichtsspieren. Hierdoor worden ook de gezichtsexpressie en de spraak beïnvloed. Iemand kan dus moeite hebben met bewegen, praten en expressiviteit. Iemand kan door de verstoorde spierwerking ook wel speeksel moeten laten lopen. Dit zegt echter allemaal niets over de intelligentie van de persoon!

 

Bijkomende problemen

Bij een beschadiging van de hersenen zoals bij CP het geval is, zijn vaak meerdere lichamelijke en psychologische functies aangedaan. Kinderen met CP hebben (naast de motorische problemen) vaker dan andere kinderen problemen met sensorische functies zoals het zien en horen, maar ook met cognitieve functies en emotionele reactiviteit. Ook een verstandelijke beperking kan voorkomen, maar iemand met CP kan ook ‘normaal’ begaafd of zelfs hoogbegaafd zijn.

Onderzoek wijst uit dat mensen met CP gemiddeld genomen iets onder het gemiddelde scoren qua intelligentie, maar deze vaststelling is niet heel betrouwbaar. De intelligentietests die worden gebruikt zijn niet altijd even geschikt voor de specifieke kenmerken van mensen met CP. Hun motorische en eventuele andere bijkomende beperkingen (bijvoorbeeld visueel) kunnen hen bijvoorbeeld beperken in de snelheid van reageren en antwoorden, waardoor de score op deze tests lager uitvalt. Daarnaast worden de ongemakken van CP vaak versterkt in stressvolle situaties of wanneer iemand heel erg zijn best wil doen. Ook dit zorgt ervoor dat de testuitslag vaak niet heel accuraat is; in een andere omgeving/situatie functioneert de persoon waarschijnlijk op een hoger niveau.

Voor een optimale ontwikkeling hebben mensen met CP vaak aanpassingen nodig waarmee ze zo goed mogelijk kunnen functioneren. Op die manier kunnen ze zich zo onbeperkt mogelijk nieuwe kennis en vaardigheden eigen maken en komen ze het meest tot zelfontplooiing. De mate waarin iemand de beschikking heeft over aangepast (les-)materiaal of gepaste hulpmiddelen (rolstoel, spraakcomputer) is grotendeels bepalend voor de kwaliteit en het verloop van iemands leven.

 

Primair geraadpleegde bron: 

Hallahan, D. P., Kauffman, J. M., & Pullen, P. C. (2009). Exceptional learners: Introduction to special education (11th ed.). Boston: Pearson Higher Education. 


Leave a Reply